Z początkiem 2026 roku zaczęły obowiązywać nowe, zaostrzone przepisy drogowe. Zmiany wprowadziły surowsze kary, a także nowe rodzaje przestępstw oraz wykroczeń. W najnowszych regulacjach skupiono się przede wszystkim na penalizacji nielegalnych wyścigów, kwestii rażącego przekraczania prędkości oraz niestosowania się do orzeczonych zakazów prowadzenia pojazdów.
Nowa kategoria przestępstw drogowych oraz inne istotne zmiany w przepisach
Jedną z kluczowych zmian jest wprowadzenie do Kodeksu karnego przestępstwa związanego z nielegalnymi wyścigami pojazdów mechanicznych. „Nielegalny wyścig pojazdów mechanicznych” określony został jako „rywalizacja kierujących co najmniej dwoma pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym, z zamiarem pokonania odcinka drogi w jak najkrótszym czasie i z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym lub celowe wprowadzenie pojazdu mechanicznego w poślizg lub celowe doprowadzenie do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu mechanicznego, wykonane w trakcie zgromadzenia zorganizowanego na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni – odbywające się bez wymaganego zezwolenia”.
Jeśli sprawca brał udział w nielegalnym wyścigu, rażąco przekroczył prędkość lub prowadził pojazd pomimo sądowego zakazu i przy tym doprowadził do śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, będzie mu grozić kara pozbawienia wolności od roku do 10 lat. Karą zagrożone zostało także samo organizowanie i uczestniczenie w nielegalnych wyścigach – za takie czyny przewidziano karę do 5 lat pozbawienia wolności.
Nowym przestępstwem zostało także rażące naruszenie zasad bezpieczeństwa drogowego, dotyczące głównie skrajnie niebezpiecznej jazdy (polegającej przykładowo na lekceważeniu oznakowania czy wielokrotnej i nieuzasadnionej zmianie pasa ruchu), bezpośrednio zagrażającej życiu lub zdrowiu innych osób. To przestępstwo również zagrożone zostało karą do 5 lat pozbawienia wolności.
Oprócz nielegalnych wyścigów, ustawodawca skupił się także na zlotach motoryzacyjnych, w których udział bierze co najmniej 10 pojazdów. Zlot taki wymaga zgłoszenia do urzędu gminy oraz uzyskania zgody samorządu. Organizowanie takiego wydarzenia bez stosownego pozwolenia może skutkować nałożeniem grzywny w wysokości co najmniej 2.000 złotych. Odpowiedzialność finansową poniesie również osoba, która świadomie weźmie udział w takim zlocie.
Obok nowych rodzajów przestępstw, wprowadzono także nowe wykroczenie – tzw. drift, czyli celowe oderwanie przynajmniej jednego koła pojazdu od nawierzchni. Drfitowanie zagrożone zostało grzywną w minimalnej wysokości 1.500 złotych, a jeśli stwarza ono zagrożenie w ruchu drogowym – minimum 2.500 złotych.
Zakaz prowadzenia pojazdów oraz konsekwencje jego naruszenia
Wobec wprowadzenia do porządku prawnego nowych rodzajów przestępstw, uregulowana została dodatkowo także kwestia zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie z nowymi regulacjami, sąd ma obecnie obowiązek orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów wobec sprawców, którzy spowodują wypadek podczas nielegalnego wyścigu, wezmą w nim udział jako kierowcy lub w sposób rażący przekroczą prędkość i zasady bezpieczeństwa na drodze. W grę wchodzi także dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów, który grozi osobom, które złamią wcześniej nałożony zakaz, a także osobom, które spowodują wypadek w czasie nielegalnego wyścigu, będąc jednocześnie w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego.
Za złamanie sądowego zakazu prowadzenia pojazdów, kierowca zapłaci co najmniej 10 tysięcy. złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Z kolei sprawcy nielegalnych wyścigów i rażących naruszeń przepisów ruchu drogowego będą zobowiązani do wpłaty na ten sam cel minimum 5 tysięcy złotych.
Przepadek pojazdu
Dość istotną zmianą jest także zmiana w zakresie obowiązkowego przepadku pojazdu. Zgodnie z nowymi przepisami, sąd musi orzec konfiskatę auta, jeśli kierowca prowadził je, mając co najmniej 1,5 promila alkoholu we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu Jeśli natomiast kierowca prowadził pojazd w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, mając od 0,5 do 1,5 promila alkoholu we krwi albo łamiąc sądowy zakaz prowadzenia pojazdów, to od decyzji sądu zależeć będzie czy do takiego przepadku pojazdu dojdzie.
Nowe regulacje objęły także kwestię obowiązku zapłaty przez sprawcę równowartości pojazdu, w sytuacji, w której sąd odstępuje od orzeczenia jego przepadku. W sytuacji, w której nietrzeźwy kierowca prowadzi auto, które nie należy wyłącznie do niego albo orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego nie jest możliwe lub celowe, ustawodawca zrezygnował z obowiązku zapłaty równowartości prowadzonego pojazdu i wprowadził zamiast tego możliwość nałożenia na sprawcę nawiązki na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5 do 500 tysięcy złotych.
Rewolucja w punktach karnych
Wraz z nowelizacją przepisów znacznie zaostrzono także system punktów karnych. Obecny taryfikator przewiduje przydzielenie nawet 15 punktów karnych za najpoważniejsze przewinienia.
Dla przykładu, za driftowanie na publicznych ulicach kierowcy grozi 10 punktów karnych. Jeśli w wyniku driftu doszło do kolizji, przewidziano 12 punktów karnych. Najwyższe kary, wynoszące 15 punktów karnych, dotyczą prowadzenia pojazdu podczas nielegalnych wyścigów, spowodowania wypadku drogowego w wyniku takich wyścigów, a także rażącego przekroczenia prędkości i poważnego naruszenia zasad bezpieczeństwa, które naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia.
Publikacja wizerunku osoby naruszającej sądowy zakaz prowadzenia pojazdów
W grudniu 2025 roku do Kancelarii Sejmu wpłynęła interpelacja poselska dotycząca kwestii publikowania przez lokalne media zdjęć osób zatrzymanych za kierowanie pojazdem pomimo obowiązującego zakazu ich prowadzenia. W treści interpelacji wskazano, że „Do biura poselskiego docierają sygnały od mieszkańców oraz przedstawicieli samorządów lokalnych, wskazujące na istotny problem polegający na tym, że nadal wiele osób – pomimo obowiązywania aktywnych zakazów sądowych – decyduje się na kierowanie pojazdami mechanicznymi. Takie zachowania w oczywisty sposób stwarzają realne zagrożenie dla zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego. Jednocześnie lokalne społeczności, które na co dzień są najbardziej narażone na skutki takich działań, nie posiadają żadnej wiedzy o osobach dopuszczających się złamania zakazu. Utrudnia to jakiekolwiek oddolne działania prewencyjne i ogranicza możliwość reagowania na powtarzające się wykroczenia lub przestępstwa drogowe”.
W odpowiedzi na tę interpelację, sekretarz stanu w Ministerstwo Sprawiedliwości – Arkadiusz Myrcha, zabrał głos imieniu resortu. W treści komunikatu wskazano, że „29 stycznia br. weszła w życie Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (…). Ustawa zaostrza sankcje karne za rażąco niebezpieczną, brawurową jazdę i łamanie sądowego zakazu prowadzenia pojazdów. Wprowadza nowe rodzaje czynów zabronionych, jako wykroczenia albo przestępstwa (np. nielegalne wyścigi), jak też nowe rozwiązania dotyczące przepadku pojazdów mechanicznych. Przepisy znacząco zaostrzają kary dla piratów drogowych. Kara więzienia grozi nie tylko za spowodowanie wypadku, lecz także za skrajnie niebezpieczną jazdę, łamanie sądowych zakazów oraz udział w nielegalnych wyścigach. To realna szansa na zmniejszenie liczby wypadków, poprawę porządku na drogach oraz skuteczniejsze odstraszanie od działań zagrażających życiu i zdrowiu”.
W kontekście jednak kwestii publikowania wizerunku osób łamiących zakaz prowadzenia pojazdów, wskazane zostało, że „Co do przeszkód dla publikacji wizerunku osób zatrzymanych podczas łamania zakazu prowadzenia pojazdów, wskazać wypada na art. 47 Konstytucji RP. Zgodnie z nim, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Odzwierciedleniem tych norm konstytucyjnych jest art. 23 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, dobra osobiste człowieka – w tym m.in. wizerunek – pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Należy też brać pod uwagę przepisy RODO (wizerunek należy do danych osobowych), jak też prawa prasowego. Stanowi ono, że nie wolno bez zgody osoby zainteresowanej publikować w prasie wizerunku osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sąd. (…) Warto też zauważyć, że jednym ze środków karnych jest podanie wyroku do publicznej wiadomości. Nie ma przeciwwskazań, żeby nastąpiło to w kilku różnych środkach masowego przekazu jednocześnie (np. w prasie i telewizji). Tym samym, już w obecnym stanie prawnym, możliwe jest uzyskanie skutku prewencyjnego (polegającego z jednej strony na odstraszaniu, z drugiej zaś na utrwalaniu w społeczeństwie właściwych zachowań) poprzez upublicznienie informacji o wyroku”.
W kontekście więc powyższego, Ministerstwo Sprawiedliwości nie poparło proponowanych zmian, wskazuję jednak, że „Ministerstwo Sprawiedliwości nie zaprzestaje starań dla poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym. W resorcie trwają już prace nad kolejnym pakietem nowych przepisów. Modyfikacja ma dotyczyć m.in. wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów. Tak, aby w przypadku orzeczenia wobec sprawcy kilku zakazów prowadzenia pojazdów, nie biegły one równolegle”.
Autorką artykułu jest:
Aplikant adwokacki Dominika Gołaska
