Jak żyć, by przetrwać do emerytury, czyli co nam pomaga, a co szkodzi w służbie?

Radzi kpt. dr Anna Piórowska – psycholog, psychoterapeutka

Czy myślisz o emeryturze?

Dla niektórych funkcjonariuszy pozostających w służbie emerytura to odległa mrzonka, dla innych bardzo realny punkt oznaczony w czasie, zbliżający się wielkimi krokami. Należysz do osób, które już odliczają dni do jej rozpoczęcia, czy może do tych, którzy w ogóle o niej nie myślą?

O co warto zadbać na wstępie?

 Bez względu na to, do której grupy się zaliczasz, warto zadbać o kilka kluczowych kwestii, dzięki którym bieżąca służba, a potem dzień odejścia z niej, będą dla Ciebie kolejnym, naturalnym i pozytywnym etapem w karierze zawodowej, a nie przykrym i smutnym wydarzeniem związanym z dojmującym poczuciem straty i krzywdy.

Na co musisz zwrócić szczególną uwagę?

Z pełnieniem służby wiąże się wiele pozytywnych, ale i negatywnych zjawisk. Jednak, jak można się domyślać, te negatywne, takie jak chociażby stres i narażenie na zagrażające zdrowiu, a nawet życiu, sytuacje, są czynnikami, które mogą generować poważne konsekwencje w sferze zawodowej oraz prywatnej. Aby w spokoju i względnym zdrowiu – zarówno fizycznym, jak i psychicznym – dotrwać do emerytury, warto już teraz zwrócić uwagę na takie aspekty naszego funkcjonowania, jak ilość snu, aktywność fizyczną, poczucie humoru, urlop, hobby czy zapobieganie monotonii pracy.

Wysypiaj się!

Życie w pędzie i gonienie z pracy do pracy wbrew pozorom nie sprzyja naszemu rozwojowi zawodowemu. Przyczynia się często nie tylko do przeciążenia i przemęczenia, ale co gorsza niszczy również nasze życie osobiste i rodzinne. Brak czasu na pielęgnowanie więzi czy budowanie nowych relacji, które w czasie kryzysu mogłyby przynieść wsparcie, jest istotnym zagrożeniem. Konsekwencje takiego trybu życia często odczuwalne są także w sferze związanej z fizjologią człowieka. Regeneracja organizmu odbywa się głównie w czasie snu. Odpowiednia jego ilość dla osoby dorosłej to około 7-8 h na dobę. Warto pamiętać o tym, aby do miejsca wypoczynku nie docierało światło słoneczne, co umożliwia wydzielanie sprzyjającej regeneracji melatoniny.

Same tabletki nie wystarczą. Idź do lekarza!

Niedostateczna ilość snu oraz niezwracanie uwagi na sygnały płynące z ciała, takie jak ból, czy dolegliwości związane z układem pokarmowym lub krwionośnym mogą prowadzić do nieodwracalnych, szkodliwych zmian w Twoim organizmie. Mężczyźni są specjalistami w reagowaniu na kontrolki pojawiające się na tablicach rozdzielczych ich samochodów. Niestety nie wykazują już tak stanowczej i zdecydowanej reakcji wówczas, gdy to ich własne ciało „zapala” taką kontrolkę. Stosują środki doraźne takie jak tabletki, które w zasadzie nie usuwają przyczyny „usterki”, a jedynie łagodzą jej skutki. Do czego może to prowadzić? W przypadku samochodu oznacza to co najmniej remont generalny silnika, a w przypadku człowieka…? 

Codziennie ćwicz, jak lubisz

Innym ważnym aspektem naszego funkcjonowania jest aktywność fizyczna podejmowana z przyjemnością. Nie chodzi tu o prace fizyczne wykonywane w ramach pracy zarobkowej, a aktywność, która sprawia frajdę, stymulując jednocześnie układ hormonalny do wydzielania endorfin (hormonów szczęścia). W zależności od indywidualnych preferencji może to być piłka nożna, bieganie, jazda na rowerze lub rolkach, pływanie itp.

Twórz zdrowe relacje z innymi

Tego typu aktywności fizyczne, podejmowane rodzinnie, dają również szansę na zacieśnienie relacji z najbliższymi lub nawiązywanie nowych znajomości. Obecność drugiego człowieka jest dla nas często „na wagę życia”, warto się o to zatroszczyć znacznie wcześniej.

Dbaj o dobry humor

Czynnikami, których raczej nie brakuje w służbie, są natomiast poczucie humoru i śmiech. Istnieje wiele badań naukowych potwierdzających istotną rolę pozytywnych emocji – nie tylko w pracy zawodowej. Ułatwiają one między innymi redukcję napięcia i budowanie relacji. Warty podkreślenia jest również fakt, że pomagają nam otwierać się na nowe doświadczenia i kreatywnie rozwiązywać trudności. Podstawową rolą śmiechu jest obniżenie odczuwanego poziomu stresu, przyczynia się to również do wzrostu poziomu satysfakcji z pracy.

Odpoczywaj naprawdę

Po intensywnym okresie w pracy warto bezwzględnie zadbać o wypoczynek na urlopie. Urlop spędzony aktywnie to nie taki, podczas którego dorabiamy na boku czy remontujemy mieszkanie. W grę wchodzi tylko wyjazd poza miejsce zamieszkania i to na minimum tydzień! Dając sobie szansę i czas na „nicnierobienie”, jesteśmy w stanie zregenerować swój organizm oraz poznać nowe miejsca czy ludzi. To także szansa na poszerzanie horyzontów lub po prostu poczytanie dobrej książki, która zdążyła się już zakurzyć na półce.

Co możesz zmienić w pracy?

Po powrocie do obowiązków warto popatrzeć na nie z innej perspektywy. Czy nie jest przypadkiem tak, że wpadłeś już w rutynę? Czy nie masz wrażenia, że wszystko, co można było zrobić, zostało już zrobione? A może są pewne zagadnienia, które warto choć spróbować potraktować inaczej?

Może warto zmienić miejsce albo stanowisko pracy?

Czynnikiem, który często prowadzi do negatywnych zjawisk w pracy zawodowej, jest monotonia. Sposobem na nią są zmiany. Mogą one dotyczyć bezpośrednio wykonywanych czynności, ale czasem warto rozważyć zmianę stanowiska a nawet miejsca pełnienia służby. Badania prowadzone przez specjalistów zajmujących się zarządzaniem zasobami ludzkimi mówią o tym, że warto zmieniać miejsce czy stanowisko pracy co kilka lat. Daje to możliwość mobilizacji i motywacji do poznawania nowych zagadnień, a to z kolei przeciwdziała chociażby wypaleniu zawodowemu. Jest to bardzo ważne w służbie, ponieważ wiemy, że rutyna bywa bardzo niebezpieczna, a jej konsekwencje mogą być nieodwracalne i bardzo kosztowne. Stąd tak ważna jest dbałość o rozwój kompetencji zawodowych i posiadanych umiejętności oraz doskonalenie ich.

Rozwijaj własne zainteresowania

Pozostał jeszcze jeden czynnik, w zasadzie najważniejszy – hobby. Posiadana pasja pozwalająca na relaks i satysfakcję jest darem, o który warto i należy dbać od najwcześniejszych lat. Zaspokajanie zainteresowań koi nerwy i daje satysfakcję, pozwala także na uzyskanie dystansu wobec napotkanych trudności – nie tylko w miejscu zatrudnienia.

Zastanów się, czy masz objawy wypalenia zawodowego?

Jeśli czujesz, że do pracy przychodzisz ze zdecydowanie mniejszym entuzjazmem niż kiedyś lub wręcz jesteś przygnębiony czy zły, że po raz kolejny musisz stawić się na służbę, nie czekaj – zgłoś się po profesjonalne wsparcie! Jedne z pierwszych oznak wypalenia zawodowego to niechęć towarzysząca przebywaniu w pracy, wyczerpanie fizyczne oraz emocjonalne a także obniżona satysfakcja z wykonywanego zawodu.

Przygotuj się do emerytury

Niektórym wydaje się, że emerytura jest bardzo odległa, ale nie warto czekać z tym, by się do niej przygotować. Proces ten zaczyna się znaczniej wcześniej, niż myślimy. Zdarza się, że funkcjonariusze przechodzący na zaopatrzenie emerytalne paradoksalnie narzekają na brak czasu spowodowany dużą liczbą obowiązków. Wynikają one najczęściej z prac dodatkowych. Z drugiej jednak strony wielu z nas zna takich, którzy po przejściu na emeryturę wpadli w szpony nałogu i źle skończyli. Aby zapobiec zarówno pierwszemu jak i drugiemu scenariuszowi warto zastanowić się nad emeryturą i przygotować do niej znacznie wcześniej.

kpt. dr Anna Piórowska – psycholog, psychoterapeuta

Literatura:

Chirkowska-Smolak T., (2009), Organizacyjne czynniki wypalenia zawodowego, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 4, 257-272.

Kruczek A., Basińska M. A., (2018), Radzenie sobie przez humor dla relacji między stresem w pracy a satysfakcją zawodową, Medycyna Pracy, 69, 621-631.

Masłach C., Leiter M., (2008), Early predictors of job burnout and engagement, Journal of Applied Psychology, 3, 498-512.

Michcik A., Ostrowska, M. Z., (2013), Wypalenie zawodowe. Przyczyny, objawy, skutki, zapobieganie, Bezpieczeństwo pracy – nauka i praktyka, 8, 22-15.

Piorunek M., Werner I. ,(2018),  Psychospołeczne czynniki ryzyka w środowisku pracy. Rekomendacje dla praktyki poradniczej, Studia Edukacyjne, 48, 45-64.

Stasiła-Sieradzka M., Chudzicka-Czupała A., Grabowski D., Dobrowolska M., (2018), Ocena środowiska pracy i poczucie zagrożenia a nasilenie stresu w pracy wysokiego ryzyka –propozycja interwencji organizacyjnej., Medycyna Pracy, 69, 45-58.